Terug naar vorige pagina
Het VIVA project onderzoekt of “audit en feedback” aan medische vakgroepen in verpleeghuizen leidt tot passender voorschrijven van antibiotica bij urineweg- en lage luchtweginfecties.
Urineweg- en lage luchtweginfecties (UWI en LLWI) zijn de meest voorkomende infecties bij bewoners in verpleeghuizen. Niet passend gebruik van antibiotica voor deze infecties in verpleeghuizen komt veel voor. Onnodig antibioticagebruik heeft negatieve gevolgen zoals bijwerkingen, interacties met andere medicatie, het niet behandelen van de daadwerkelijke oorzaak, en antibioticaresistentie. Resistentie kan het behandelen van deze infecties in de toekomst bemoeilijken en wordt door de World Health Organization beschouwd als één van de grootste bedreigingen voor de volksgezondheid.
Voor goede kwaliteit van zorg is het belangrijk dat zorgverleners hun handelen nauwkeurig bekijken en hierop reflecteren. Het teruggeven van informatie over de eigen prestaties in vergelijking met anderen en geldende richtlijnen (audit & feedback) kan helpen om te leren en de kwaliteit van zorg te verbeteren. Er zijn in Nederland diverse initiatieven ontwikkeld om verantwoord gebruik van antibiotica in verpleeghuizen te bevorderen, resistentie te voorkomen en zo de kwaliteit van zorg voor verpleeghuisbewoners te verbeteren.
Sinds 2021 nemen ruim twintig medische vakgroepen uit verpleeghuizen jaarlijks deel als ‘peilstation’ in het landelijke programma Leren van Data waarin gebruik wordt gemaakt van de audit en feedback methodiek. Elk jaar nemen diverse vakgroepen deel aan de peiling over passend voorschrijven van antibiotica voor urineweg- en lage luchtweginfecties. Dit houdt in dat medische behandelaren gedurende een aantal maanden per jaar via pop-ups in het elektronisch patiëntendossier korte vragenlijsten invullen bij een verdenking op een urineweg- of lage luchtweginfectie (= audit). Tijdens een spiegelgesprek met de eigen vakgroep krijgen zij elk jaar na afloop van de meetperiode feedback over de mate waarin zij passend antibiotica bij urineweg- en lage luchtweginfecties voorschrijven; er wordt teruggekoppeld in welke mate de vakgroep volgens de richtlijnen werkt, en hun handelen wordt vergeleken met dat van andere vakgroepen die deelnemen aan de peiling.
1) Inzicht verkrijgen in de effectiviteit van audit en feedback op het passender voorschrijven van antibiotica en beter handelen volgens de richtlijn in verpleeghuizen.
2) Inzicht verkrijgen in de mate waarin vakgroepen die audit en feedback ontvangen verbeteracties gericht op passender voorschrijven van antibiotica doorvoeren en wat hen daarin helpt en belemmert.
Het VIVA-project maakt gebruik van een mixed-methods onderzoeksopzet, bestaande uit een kwantitatief en een kwalitatief deel.
In het kwantitatieve deel van het onderzoek worden gegevens gebruikt uit de jaarlijkse peilingen binnen het audit- en feedbackprogramma Leren van Data, waarin het passend voorschrijven van antibiotica bij urineweg- en lage luchtweginfecties in verpleeghuizen centraal staat. Deze gegevens worden gecombineerd met medicatiegegevens uit het elektronisch voorschrijfsysteem Medimo en basisgegevens uit Ysis.
Zorginstellingen die één of meerdere keren deelnamen aan de peiling over passend voorschrijven van antibiotica bij UWI en LLWI (=interventiegroep) worden vergeleken met zorginstellingen die niet aan deze peiling deelnamen (= controlegroep).
Er wordt geanalyseerd of deelname aan audit en feedback over passend voorschrijven van antibiotica bij UWI en LLWI leidt tot een lager aantal antibioticavoorschriften en een hoger aantal passende antibioticavoorschriften (passende antibioticavoorschriften = volgens de richtlijnen van Verenso). Ook wordt onderzocht of vaker deelnemen aan het audit en feedbackprogramma leidt tot een groter verschil in het aantal (passende) antibioticavoorschriften in vergelijking met de organisaties die hier niet aan deelnemen. Tot slot wordt onderzocht of het aantal (passende) antibiotica voorschriften en het aantal terecht (niet) ingezette diagnostiek (urinestick en kweek bij UWI, CRP test bij LLWI) stijgen over de tijd indien organisaties vaker deelnemen aan het audit- en feedbackprogramma.
In het kwalitatieve deel van het onderzoek wordt met behulp van een survey en interviews onderzocht in hoeverre medische vakgroepen, naar aanleiding van audit en feedback over passend voorschrijven van antibiotica bij UWI en LLWI, verbeteracties doorvoeren. Hierbij wordt gekeken welke factoren deze verbeteringen bevorderen of belemmeren. De bevindingen uit dit kwalitatieve deel worden gekoppeld aan de kwantitatieve uitkomsten.
De resultaten van dit onderzoek worden verwacht in september 2027.
Het VIVA-project loopt van januari 2026 tot oktober 2027.
Het VIVA-project wordt uitgevoerd door Amsterdam UMC binnen de afdeling Ouderengeneeskunde. Dagmar de Vré is uitvoerend onderzoeker. De projectgroep bestaat verder uit Karlijn Joling, Gary Yeung, Martin Smalbrugge en Laura van Buul, binnen de onderzoekslijn Leren van Data.
AMR zorgnetwerk Noord Holland Flevoland