Geriatrische oncologie: hoe bieden we de passende ondersteuning?
Inleiding
Dit project onderzoekt hoe oudere mensen met kanker het best ondersteund kunnen worden, onder andere door de inzet van Oncologische Geriatrische Revalidatie. Zo wordt er onder andere gekeken naar de effecten van deze revalidatie en naar de ervaringen van betrokkenen (patiënten, mantelzorgers en medewerkers).
Achtergrond
Met de vergrijzing nemen ook de incidentie en prevalentie van kanker toe. Veel oudere mensen met kanker zijn kwetsbaar waardoor de behandeling zwaar kan zijn en gecompliceerd kan verlopen. Het is daarom belangrijk extra aandacht te hebben voor welke interventies passend zijn en of er momenten zijn waarop de persoon extra ondersteuning nodig heeft. Het kan zijn dat een ouder persoon met kanker door de ziekte of door de behandeling achteruitgaan in hun conditie, kracht of zelfstandigheid. Oncologische Geriatrische Revalidatie helpt om deze mensen in zo goed mogelijke conditie te houden met het streven dat zij thuis kunnen blijven functioneren. Momenteel is echter niet bekend wat de meest effectieve manier van revalidatie is en op welk moment dit het best ingezet kan worden, omdat er weinig onderzoek gedaan is naar Oncologische Geriatrische Revalidatie.
Project 1:
Dit project bestaat uit zeven deelstudies, waarin wordt gekeken naar hoe passende ondersteuning in de vorm van Oncologische Geriatrische Revalidatie eruitziet.
Deelstudies 1 en 2 kijken met behulp van nationale databases naar de karakteristieken van patiënten die zijn opgenomen op een Oncologische Geriatrische Revalidatie afdeling. Hiervoor wordt data opgevraagd van het CBS en van Leren van Data. Met behulp van de data van Leren van Data wordt gekeken hoe de patiëntenpopulatie en uitkomsten van de revalidatie over de tijd zijn veranderd. De data van het CBS wordt gebruikt om een overzicht te geven van de zorg die revalidanten tijdens en na hun ontslag uit de revalidatie ontvangen.
Deelstudie 3 is een literatuuronderzoek waarbij de haalbaarheid en de effectiviteit van de Oncologische Geriatrische Revalidatie in kaart wordt gebracht.
Deelstudies 4 en 5 zijn kwalitatieve studies, waarbij binnen de ene studie patiënten worden geïnterviewd over hun verwachtingen van en ervaringen met de Oncologische Geriatrische Revalidatie. In de ander studie ligt de focus op zorgmedewerkers en hun ervaringen met de Oncologische Geriatrische Revalidatie. Er wordt ook gevraagd wat hun toekomstwensen zijn voor deze vorm van revalidatiezorg.
Deelstudie 6 betreft een prospectief onderzoek waarbij data wordt verzameld van patiënten die zijn opgenomen op een Oncologische Geriatrische Revalidatie afdeling. Er wordt onderzocht hoe de patiënten verschillen in hun fysiek functioneren, zelfstandigheid en kwaliteit van leven gedurende de opname en in het jaar na ontslag.
Fase
Het project is in september 2024 gestart. Inmiddels loopt de dataverzameling binnen bijna alle deelstudies (1, 2, 3, 4 en 6) en worden de resultaten van deelstudies 1 en 3 klaargemaakt voor indiening bij een wetenschappelijk tijdschrift.
Project 2:
In dit project wordt naar de start van het oncologisch traject gekeken hoe de besluitvorming bij deze kwetsbare patiëntengroep plaatsvindt, en of hierin de onderlinge afstemming tussen verschillende specialismen verder geoptimaliseerd kan worden. Het project bestaat uit twee deelstudies:
Deelstudie 7 kijken naar de start van het oncologisch traject. Binnen deze studies worden de overwegingen rondom het uitvoeren van diagnostiek en/of behandeling bij oudere patiënten met kanker in kaart gebracht onder artsen uit verschillende specialismen. Zo wordt inzicht gegeven in de factoren die verschillende artsen meewegen en wat de onderlinge verschillen hierin zijn.
Deelstudie 8 is een interviewstudie waarin de resultaten van het vragenlijstonderzoek in deelstudie 7 verder worden uitgediept. Hierin zal aanvullend worden gekeken naar de mate waarin artsen het gevoel hebben dat er onderlinge verschillen zijn de overwegingen en het beleid bij oudere mensen met kanker, en hoe dat nog verder verbeterd zou kunnen worden.
Fase
De vragenlijsten voor deelstudie 7 zijn in juni 2026 live gegaan en kunnen ingevuld worden via de volgende link: Overwegingen bij ouderen met een verdenking op kanker
De interviews binnen deelstudie 8 zullen in de zomer van 2026 plaatsvinden.
Project 3:
In dit project wordt vanuit het klinische perspectief gekeken naar oudere patiënten met kanker en de zorgtrajecten die zij tussen diagnose en laatste levensfase doorlopen. Het doel is om zo de gehele ziektereis in kaart te brengen en de volgende stap te zetten richting integratie van een geriatrische blik binnen de oncologische zorg. Het project bestaat uit zes deelstudies:
Deelstudie 9 betreft een literatuuronderzoek naar interventies binnen de geriatrische oncologie om inzicht te krijgen in de mogelijkheden voor implementatie van deze interventies in de klinische praktijk.
Deelstudie 10 is een kwalitatieve studie die middels interviews met patiënten en een focusgroep met zorgverleners kijkt naar de informatiebehoeften en ervaringen van oudere patiënten met kanker die orale therapie krijgen.
Deelstudie 11 kijkt naar poliklinische data van het Centrum voor Ouderengeneeskunde en Geriatrie Amsterdam (COGA). In dit project wordt gekeken naar de integratie van geriatrisch co-management en klinische uitkomsten van oudere patiënten met hoofd-halstumoren binnen dit zorgpad.
Deelstudie 12 richt zich ook op data van de COGA-poli en brengt de klinische uitkomsten van ouderen met alvleesklierkanker, tijdens en na de oncologische behandeling, in kaart.
Deelstudie 13 en 14 hebben als doel om de zorgtrajecten van oudere patiënten met gevorderde kanker na een acute ziekenhuisopname in kaart te brengen om zo beter in te kunnen schatten welke patiënten een hoger risico hebben op ongewenste uitkomsten. Zo kijkt deelstudie 13 middels een geriatrisch assessment op de verpleegafdeling medische oncologie naar geriatrische problemen en de zorgtrajecten na opname. Deelstudie 14 zal hierop voortbouwen door middels CBS-data de zorgtrajecten van ouderen patiënten met gevorderde ziekte na een acute ziekenhuisopname gedetailleerder te analyseren.
Fase
Deelstudie 10 is in de afrondende fase en deelstudie 13 is recent gepubliceerd: Geriatric impairments and post-hospitalization trajectories in older adults with advanced cancer – ScienceDirect
De overige deelstudies van project 3 zijn gestart in 2026.
Project 4:
Deelstudie 15 kijkt naar de haalbaarheid van het implementeren van een interventie om de Oncologische Geriatrische Revalidatie te verbeteren. De interventie zal worden bedacht aan de hand van de resultaten van de andere deelstudies.
Fase
Dit project is nog niet van start gegaan.
Onderzoekers
Julia Lyons, AIOTO Ouderengeneeskunde
Ilse Pluim, AIOTO Ouderengeneeskunde
Anna Huisman, Arts-onderzoeker Geriatrische Oncologie
Co-promotoren: Dr. Ewout Smit, Dr. Wim Groen en Dr. K. Versteeg
Promotoren: Prof. Dr. Bianca Buurman en Prof. Dr. Hanneke van Laarhoven
Contact
Geactualiseerd op 8 juli 2026