Achtergrond

In het Nederlandse zorglandschap is een duidelijke verschuiving merkbaar, de nadruk voor preventie op wijkniveau wordt groter om de zorg toegankelijk te houden (1-3). Dit is nodig omdat het aantal thuiswonende ouderen in Nederland toeneemt, terwijl het aantal wijkverpleegkundigen terugloopt. Wijkgerichte preventie richt zich op preventieve interventies door eerstelijnsprofessionals, zoals wijkverpleegkundigen, die specifiek zijn afgestemd op de (zorg)behoeften en kenmerken van een wijk om de gezondheid en welzijn te bevorderen (4). Een voorbeeld van wijkgerichte preventie is een valpreventie bijeenkomst in een buurtcentrum voor ouderen in een wijk met vergrijzing (5).

De academische werkplaats wijkverpleging Noord-Holland doet onderzoek naar het perspectief van zorgvragers en zorgverleners op wijkgerichte preventie.

Poster

De resultaten van het onderzoek zijn tot nu toe samengevat in een overzichtelijke poster. Deze poster kan worden opgehangen in de teampost van een wijkverplegingsteam, zodat zorgprofessionals in één oogopslag inzicht krijgen in wat wijkgerichte preventie inhoudt, waarom het belangrijk is en hoe zij dit succesvol kunnen toepassen.

Zorgvrager

Doel

Er is nog weinig bekend wat thuiswonende ouderen nodig hebben aan preventieve interventies op wijkniveau, ter bevordering van het zelfstandig functioneren in huis en de wijk. Daarom willen we met dit onderzoek beter begrijpen welke preventieve interventies in de wijk zij belangrijk vinden ter bevordering van hun zelfredzaamheid. Deze kennis is essentieel voor het toekomstbestendig vormgeven van preventieve ouderenzorg in de wijk.

Methode

De doelgroep van dit onderzoek bestond uit thuiswonende ouderen (> 70 jaar) met wijkverpleging (verpleging en verzorging thuis) en thuiswonende ouderen zonder wijkverpleging (via wijkgebouwen). Het onderzoek bestond uit interviews met thuiswonende ouderen gecombineerd met korte scenario’s, ook wel vignettes genoemd. Vignettes worden gebruikt om concrete en herkenbare situaties voor te houden aan de ouderen, waardoor ze hun reacties en beoordelingen kunnen uiten, terwijl interview vragen helpen om meer diepgang en persoonlijke context te creëren.

Projectperiode

Het onderzoek is afgerond in augustus 2026. De resultaten zullen in 2027 gepubliceerd worden in een artikel en op deze pagina worden vermeld.

Samenwerking

Dit project is een samenwerking tussen de afdeling Ouderengeneeskunde van het Amsterdam UMC, de zorgorganisaties Evean, Cordaan, Omring en Amstelring en de onderwijsinstellingen ROC van Amsterdam, Nova College en Hogeschool van Amsterdam.

Publicaties

Wijkgerichte preventie in de wijkverpleging

Ausema A, Koppes R, Buskermolen I, Jepma P, Wulfse-Huisman S, van Rijn M. Wijkgerichte preventie in de wijkverpleging 2026:3;50-56

Onderzoeksteam

Wilt u meer weten over dit project? Neem dan contact met ons op:

Renza Koppes (r.c.m.koppes@amsterdamumc.nl)

Sigrid Wulfse-Huisman

Marjon van Rijn

Zorg- en welzijnsprofessionals

Doel

Wijkgerichte preventie vraagt om samenwerking tussen professionals in de wijk, waaronder wijkverpleegkundigen, huisartsen en professionals uit het sociaal domein. Wijkverpleegkundigen kunnen hierin een belangrijke rol vervullen door hun expertise in gezondheidsbevordering, hun kennis van de wijk en hun verbinding met zorg en welzijn. In de praktijk wordt wijkgerichte preventie echter nog beperkt en verschillend uitgevoerd.

Dit onderzoek brengt in kaart welke factoren de uitvoering van wijkgerichte preventie bevorderen of belemmeren. Daarbij onderzoeken we zowel de ervaringen en perspectieven van wijkverpleegkundigen als die van zorg- en welzijnsprofessionals met wie zij samenwerken, zoals professionals uit de huisartsenzorg en het sociaal domein. Zo ontstaat inzicht in de voorwaarden, knelpunten en samenwerkingsmogelijkheden die nodig zijn om wijkgerichte preventie succesvol vorm te geven.

Methode

De doelgroep van dit onderzoek bestaat uit wijkverpleegkundigen en zorg- en welzijnsprofessionals zoals sociaal werkers en praktijkondersteuners (POH). Zij zijn werkzaam in de directe cliënten- of patiëntenzorg.

We voeren een kwalitatief onderzoek uit met semigestructureerde interviews.

Projectperiode

Het onderzoek wordt afgerond in december 2026. De resultaten zullen in 2027 gepresenteerd worden in een artikel en op deze pagina worden vermeld.

Onderzoeksteam

Wilt u meer weten over dit onderzoek? Neem dan contact met ons op:

Anne Ausema, a.h.ausema@amsterdamumc.nl

Marjon van Rijn

Samenwerkingen

Dit project is een samenwerking tussen de afdeling Ouderengeneeskunde van Amsterdam UMC, de zorgorganisaties Evean, Cordaan, Omring en Amstelring, en de onderwijsinstellingen ROC van Amsterdam, Nova College en Hogeschool van Amsterdam.

Bronvermelding

1. Integraal Zorg Akkoord. Samen werken aan gezonde zorg: Rijksoverheid; 2022
2. Gezond Leven Akkoord. Gemeenten en GGD’en, zorgverzekeraars en VWS zetten gezamenlijk in op een gezond en actief leven met een stevige sociale basis: Rijksoverheid; 2023
3. Kader Passende Zorg. Van goede zorg verzekerd: Rijksoverheid; 2022
4. Zorg voor Beter. Wijkgerichte preventie: Zorg voor Beter. [Internet]. Available from: https://www.zorgvoorbeter.nl/thema-s/samenwerken-in-de-wijk/wijkgerichte-preventie. [Accessed 5th August 2025].
5. Andersson Elffers Felix. Wijkgerichte preventie en vroegsignalering: Landelijke initiatieven en een praktische handreiking voor wijkverpleegkundigen 2022.
6. Kuppen R, de Leede de M, Lindenberg J, Bodegom van D. Collective Prevention of Non-Communicable Diseases in an Ageing Population with Community Care. Int. J. Environ. Res. Public Health. 2023; 20, 3134, https://doi.org/10.3390/ijerph20043134

Poster Wijkgerichtepreventie AWW-NH

Geactualiseerd september 2026