Inleiding

De meeste ouderen willen zo lang mogelijk zelfstandig thuis wonen. De wijkverpleegkundige speelt daarin een sleutelrol, maar hoe kunnen teams die zorg systematisch versterken?

Doel

Het Data Nurse project onderzoekt of het combineren van persoonsgericht samen beslissen met data-geïnformeerd werken de besluitvorming over zelfstandigheidsbevordering verbetert én de zelfstandigheid van ouderen zelf bevordert.

Methode

Het project ontwikkelt en onderzoekt de haalbaarheid van een complexe interventie, de Data Nurse interventie, gericht op het bevorderen van zelfstandigheid bij ouderen. De interventie bestaat uit een voorbereidende keuzehulp voor samen beslissen, een e-learning over stapsgewijs persoonsgericht samen beslissen voor wijkverpleegkundigen, een dashboard dat zelfstandigheid gerelateerde data longitudinaal visualiseert, en een workshop over het leren van en werken met data. De interventie is ontwikkeld in actieve samenwerking met ouderen die wijkverpleging ontvangen en wijkverpleegkundige teams van vijf deelnemende organisaties. Het MRC-framework vormt de leidraad van het project en biedt een gestructureerde, iteratieve aanpak voor het ontwikkelen, evalueren en implementeren van complexe interventies via vier fasen: ontwikkeling, haalbaarheid, evaluatie en implementatie. De eerste twee fasen staan centraal in het Data Nurse project.

Fase 1 Verkenning

De verkenningsfase startte met een gerichte verkenning van de literatuur. Dit legde de basis voor een diepgaandere verkenning van de context van de wijkverpleging.

Via fenomenologisch onderzoek brachten we in kaart hoe oudere cliënten het besluitvormingsproces met hun wijkverpleegkundige beleven en wat zij nodig hebben om betekenisvol deel te nemen aan beslissingen over hun zorg.

Aanvullend onderzochten we hoe persoonsgericht samen beslissen over interventies die zelfstandigheid optimaliseren plaatsvindt in de dagelijkse wijkverpleegkundige praktijk. Dit gebeurde via video-observaties van intakes en evaluaties van wijkverpleegkundigen en cliënten, en via focusgroepen met wijkverpleegkundigen over hoe het aansturen op zelfredzaamheid plaatsvindt.

Fase 2 Ontwikkeling

Op basis van de verkenningsfase werd de Data Nurse interventie ontwikkeld via co-design met cliënten, wijkverpleegkundigen, verpleegkundige opleiders, samen beslissen-experts en data-experts. De interventie bestaat uit twee complementaire componenten.

Component 1 Persoonsgerichte gedeelde besluitvorming

Een vragenlijst voor ouderen ter voorbereiding op gesprekken met zorgprofessionals – de Samen Beslis Hulp (Pel-Littel et al., 2020) – werd via co-design aangepast aan de context van de wijkverpleging. Aanvullend werd een e-learningmodule ontwikkeld over stapsgewijs samen beslissen, gebaseerd op een bestaand SDM-gespreksmodel voor zorgprofessionals (Van de Pol et al., 2016). Beide werden pilot getest met vijf wijkverpleegkundigen en dertien ouderen en op basis van hun feedback aangescherpt.

Component 2  Leren van data via een dashboard

Een digitaal dashboard, ontwikkeld in Qlik Cloud op basis van routinematig geregistreerde zorgdata volgens het Omaha System, werd via co-design iteratief getest met wijkverpleegkundige teams. Het dashboard visualiseert longitudinale trends in het functioneren van cliënten en de soort ingezette interventies. Om teams te ondersteunen bij het gebruik werd een workshop ontwikkeld over het gebruik van het dashboard en leren van data.

De twee componenten werden geïntegreerd in een samenhangend interventiepakket.

Fase 3 Haalbaarheidsevaluatie

De Data Nurse interventie werd getest in een haalbaarheidsstudie, uitgevoerd bij 8 interventieteams en 7 controleteams binnen drie zorgorganisaties. De studie beoordeelde haalbaarheid, acceptatie en uitvoerbaarheid, en bracht bevorderende en belemmerende factoren voor implementatie in kaart. Daarnaast werd verkennend onderzocht of er verschillen waren tussen interventie- en controlegroep in zelfredzaamheid van ouderen, ervaren betrokkenheid bij besluitvorming, en het type ingezette interventies. Momenteel wordt het artikel over de resultaten geschreven.

Publicaties

Wulfse-Huisman, S., Bakker, J., Pel-Littel, R., Veldhuizen, J., Buurman-van Es, B., Bleijenberg, N.,, 2025. How do district nursing teams support independent functioning in older adults? : a qualitative study. Amsterdam University Medical Center (AUMC). (onder review BMC Nursing)

Wulfse-Huisman, S., Schuitemaker, P., Veldhuizen, J., Buurman-van Es, B., Bleijenberg, N., Pel-Littel, R., 2025. Older adults’ experiences of shared decision-making with district nurses on interventions to support independence: An interpretive phenomenological study. Geriatr Nurs 65, 103511.

Wulfse-Huisman, S., Oostra, D., Veldhuizen, J., Bleijenberg, N., Buurman-van Es, B., Pel-Littel, R., 2025. Person-centered shared decision-making in district nursing care on interventions to support independence in older adults with multiple chronic conditions: a video observation study. BMC Nurs 24 (1), 1189.

Wulfse-Huisman, S., Bakker, J., Pel-Littel, R., Veldhuizen, J., Buurman-van Es, B., Bleijenberg, N.,, 2025. How do district nursing teams support independent functioning in older adults? : a qualitative study. Amsterdam University Medical Center

Ruth E. Pel-Littel, Sigrid M.C.L. Huisman, Dorien L. Oostra, Marjolein H.J. van de Pol, Glyn Elwyn , Nienke Bleijenberg, Bianca M. Buurman, author, 2025. Developing an Integrated Model for Person-Centered Shared Decision-Making in Older Adults with Multiple Chronic Conditions: A Delphi Study. Amsterdam University Medical Center (AUMC) (onder review BMC Medical Informatics and Decision Making )

Wulfse-Huisman, S., Yocarini, X., Veldhuizen, J., van den Braak, K., Zondervan-Zwijnenburg, M., Pel-Littel, R., Buurman, B., Bleijenberg, N.,, 2026. Person-centered shared decision-making and data-informed district nursing care to enhance independence: Protocol for a feasibility study. International Journal of Nursing Studies Advances 11.

Geactualiseerd in juni 2026