Euthanasie bij mensen met dementie op basis van een schriftelijke wilsverklaring:
de ontwikkeling van een beslishulp

Achtergrond

Al sinds de invoering van de euthanasiewet in 2002 worstelen artsen met het dilemma hoe zij moeten omgaan met schriftelijke euthanasieverklaringen van mensen met ernstige dementie. De eerste uitvoeringen zijn een feit, maar artsen blijven huiverig om het leven te beëindigen van iemand met wie zij daarover niet meer kunnen communiceren.

Juridisch, ethisch en praktisch inzicht in euthanasiewet

In dit onderzoek is onderzocht hoe artsen vanuit juridisch, ethisch en praktisch perspectief omgaan met euthanasieverzoeken bij dementie. Daarbij is gebruikgemaakt van verschillende methoden, waaronder vragenlijstonderzoek onder specialisten ouderengeneeskunde, interviews met artsen en naasten, focusgroepen met juridische experts en een Delphi-studie gericht op de vraag hoe de zorgvuldigheidscriteria in de praktijk toegepast kunnen worden.

Beslishulp als houvast voor artsen

Als eindresultaat van dit onderzoek is deze beslishulp ontwikkeld, die artsen houvast biedt bij het zorgvuldig omgaan met euthanasieverklaringen van mensen met dementie. Hoewel de formele verantwoordelijkheid bij de arts ligt, vindt de zorgvuldige afweging in de praktijk plaats op basis van de schriftelijke euthanasieverklaring, de huidige uitingen van de persoon met dementie en de inbreng van diens omgeving. De beslishulp zal naar verwachting vanaf half maart 2026 beschikbaar zijn.

Huidige stand van zaken

De verschillende deelstudies van het DALT-project zijn inmiddels afgerond en grotendeels gepubliceerd in internationale wetenschappelijke tijdschriften. Geïnteresseerden vinden een link naar de publicaties onderaan deze pagina.

Onderzoeker en projectgroep leden

Djura Coers (Amsterdam UMC, locatie VUmc)

Projectgroep leden DALT: D.O. Coers, M.E. de Boer, E.M. Sizoo, M.A.J.M. Buijsen, A. van der Heide, B. Frederiks, M. Smalbrugge, A.H. Blankenstein, C.J. Leget en C.M.P.M. Hertogh

Heeft u vragen over het DALT project? Neem dan contact op met de projectleider via uno@amsterdamumc.nl

Internationale publicaties

1. Dealing with requests for euthanasia in incompetent patients with dementia. Qualitative research revealing underexposed aspects of the societal debate (Age&Ageing, 2023)
2. A qualitative focus group study on legal experts’ views regarding euthanasia requests based on an advance euthanasia directive (BMC Medical Ethics, 2024)
3. Navigating Dilemmas on Advance Euthanasia Directives of Patients with Advanced Dementia – (JAMDA, 2024)
4. Seeking consensus on dilemmas related to euthanasia in dementia based on an advance directive: a Delphi study from a medical, ethical and legal perspective (J Med Ethics, 2024)
5. Euthanasia in advanced dementia: an empirical study of the decision-making process based on advance directives (ingediend voor publicatie)

Nederlandse publicaties

1. Euthanasie bij gevorderde dementie: het DALT-project (Tijdschrift voor Ouderengeneeskunde, 2019)
2. Nieuw onderzoek euthanasieverklaringen bij vergevorderde dementie (Huisarts&Wetenschap, 2019)
3. Het omgaan met verzoeken tot euthanasie bij wilsonbekwame patiënten met dementie (Palliaweb, 2023)

Congres abstracts publicaties:

1. Verenso congres 2021 Euthanasia in dementia: underexposed aspects of the debate
2. EUGMS 2023 Euthanasia requests based on an advance euthanasia directive: A qualitative focus group study on the views of legal experts
3. Verenso congres 2023 Euthanasie op basis van een schriftelijke wilsverklaring
4. EUGMS 2024 Navigating dilemmas on advance euthanasia directives of patients with advanced dementia
5. Verenso congres 2024 Euthanasie bij gevorderde dementie: het DALT-project

Geactualiseerd op 30 januari 2026